Jharkhand JPSC 4th Combined Civil Services Main Exam 2012 Sanskrit Paper II

Jharkhand Government Jobs Administrative / Civil Services 2012

  • Year 2012
  • Conducted By Jharkhand Public Service Commission
  • Questions 4
  • Maximum Marks 200
  • Duration 3 Hours
  • Languages Hindi & Sanskrit

Exam Details

Detail Information
Examination 4th Combined Civil Services (Main) Exam
Year 2012
Conducting Body Jharkhand Public Service Commission
Paper Sanskrit Language and Literature Paper-II
Subject Sanskrit Language and Literature
Duration 3 Hours
Maximum Marks 200
Number of Questions 4
Question Type Descriptive / Subjective

This document contains the question paper for the Sanskrit Language and Literature Paper II of the 4th Combined Civil Services (Main) Examination conducted by the Jharkhand Public Service Commission (JPSC) in 2012. The paper is descriptive in nature, carrying a total of 200 marks and a time duration of 3 hours. It consists of four main questions, each carrying 40 marks, requiring candidates to provide detailed answers in Sanskrit. The questions cover a wide range of topics within Sanskrit literature, including classical Sanskrit texts like Mudrarakshasa, Meghaduta, Kumarasambhava, Dashakumaracharita, Harshacharita, and Uttara Ramacharita. It also delves into philosophical and ethical concepts from texts like Bhagavad Gita and Arthashastra, and historical aspects from Rajatarangini. Specific literary and linguistic analyses are also demanded, such as the character of Vasantsena from Mricchakatika, the envoy's eloquence in Kiratarjuniya, and the interpretation of various Sanskrit verses and proverbs. The paper assesses the candidate's in-depth knowledge and analytical skills in Sanskrit literature and language.

Major Topics Covered

  • Sanskrit Literature
  • Classical Sanskrit Texts
  • Descriptive Questions
  • JPSC Exam
  • Civil Services Exam
  • Main Examination
  • Sanskrit Language
  • Literary Analysis
  • Indian Philosophy
  • Indian Polity
  • History of Sanskrit Literature
  • Sanskrit Grammar
  • Sanskrit Poetry
  • Sanskrit Drama
  • Arthashastra
  • Bhagavad Gita
  • Mudrarakshasa
  • Meghaduta
  • Kumarasambhava
  • Dashakumaracharita
  • Harshacharita
  • Uttara Ramacharita
  • Kiratarjuniya
  • Mricchakatika
  • Rajatarangini
  • Proverbs and Verses Interpretation

Why This Paper is Important

  • Useful for 4th Combined Civil Services (Main) Exam preparation
  • Helps understand the latest exam pattern
  • Useful for practice and self-assessment
  • Covers frequently asked General Studies topics
  • Helpful for analysing question trends

Related Resources

Instructions

  • 4CCSMIE Time: 3 hours 10×4=40 SANSKRIT LANGUAGE AND LITERATURE (Turn Over :3 \overline{w} अर्थालिखितेषु केचन चल्वारः प्रश्नाः समाधेयाः ।
  • तत्र कयोश्रिद् द्वयोः समाधानं संस्कृतगिरा करणीयम् (प्रत्येकमुत्तरं 200 शब्दमितमेव)— ¢, समय (क) ''प्रागल्भ्यमधिकमार्सु वाणी बाणो बभूत'' (iv) यथानिर्देश प्रश्नानां समाधानं संस्कृतगिरा विषेयम्।
  • संस्कृत भाषा और साहित्य (ग) मुद्राराक्षसे वर्णितस्य राजनीतेः विवेचनं कार्यम्।
  • (ख) यमनचिकेतयोः वृत्तान्तं समीक्ष्यताम्। PAPER-II \frac{1}{1-1} Total No. of Printed Pages-4 सोदाहरणं समीक्षा कर्तव्या।
  • उपान्ताक्काः पूर्णाक्क योतकाः।
  • (iii) प्रथमः प्रश्नोऽनिवार्यः । .200 Full Marks: 200 12Y - 100 / 70 Ağı: E पूर्णाक \widehat{=} \ddot{ } 20+20=40 20+20=40 20 + 20 = 40 मेवदूतमाधारीकृत्य मेघस्य स्वरूपं तस्य मार्गश्र निरूपवितव्यौ ।
  • कुमारसम्भवमाश्रित्य पार्वत्या रूपं तपश्च वर्णनीयौ।
  • दर्शकुमारचरितस्य कथा संक्षेपेण निरूपणीया।
  • काव्येषु नाटकं रस्यं तत्र रस्या शकुन्तला।
  • हर्षचरितस्य सामान्यः परिचयः प्रस्तोतव्यः।
  • उत्तरे रामचरिते भवभूतिर्विशिष्यते । \frac{1}{k} नियोक्तेः विवेचनं करणीयम्- 04, 12Y - 100 \widehat{\mathbf{e}} \widehat{F} \widehat{\mathfrak{g}} \widehat{\mathbf{E}} \widehat{\mathbf{E}} \widehat{\mathbf{f}} . . o. \ddot{a}.

Questions (page 2)

Q1. (a) अर्थालिखितेषु केचन चल्वारः प्रश्नाः समाधेयाः । तत्र कयोश्रिद् द्वयोः समाधानं संस्कृतगिरा करणीयम् (प्रत्येकमुत्तरं 200 शब्दमितमेव)— ''प्रागल्भ्यमधिकमार्सु वाणी बाणो बभूत''

(a) अर्थालिखितेषु केचन चल्वारः प्रश्नाः समाधेयाः । तत्र कयोश्रिद् द्वयोः समाधानं संस्कृतगिरा करणीयम् (प्रत्येकमुत्तरं 200 शब्दमितमेव)— ''प्रागल्भ्यमधिकमार्सु वाणी बाणो बभूत''

(b) यमनचिकेतयोः वृत्तान्तं समीक्ष्यताम्।

(c) मुद्राराक्षसे वर्णितस्य राजनीतेः विवेचनं कार्यम्।

(d) मेवदूतमाधारीकृत्य मेघस्य स्वरूपं तस्य मार्गश्र निरूपवितव्यौ ।

(e) कुमारसम्भवमाश्रित्य पार्वत्या रूपं तपश्च वर्णनीयौ।

(f) दर्शकुमारचरितस्य कथा संक्षेपेण निरूपणीया।

(g) काव्येषु नाटकं रस्यं तत्र रस्या शकुन्तला।

(h) हर्षचरितस्य सामान्यः परिचयः प्रस्तोतव्यः।

(झ) उत्तरे रामचरिते भवभूतिर्विशिष्यते ।

(ञ) नियोक्तेः विवेचनं करणीयम्-

  • (a) अर्थालिखितेषु केचन चल्वारः प्रश्नाः समाधेयाः । तत्र कयोश्रिद् द्वयोः समाधानं संस्कृतगिरा करणीयम् (प्रत्येकमुत्तरं 200 शब्दमितमेव)— ''प्रागल्भ्यमधिकमार्सु वाणी बाणो बभूत''
  • (b) यमनचिकेतयोः वृत्तान्तं समीक्ष्यताम्।
  • (c) मुद्राराक्षसे वर्णितस्य राजनीतेः विवेचनं कार्यम्।
  • (d) मेवदूतमाधारीकृत्य मेघस्य स्वरूपं तस्य मार्गश्र निरूपवितव्यौ ।

Q2. (a) सप्रसङ्गं व्याख्यायताम्— हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:

(a) सप्रसङ्गं व्याख्यायताम्— हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:

(b) शुत्वा ततः स्रीजनव्छभानां

(c) मृच्छकटिकप्रनुसृत्य वसन्तसेनायाः चरितं विवेचनीयम्।

(d) किरातार्जुनीयमाधारीकृत्य दूतस्य वाग्वैशिष्ट्यम् आलोच्यताम्।

(e) मन्तर्गृहे नाग इवावरुद्धः॥ बार्ट: प्रयाणाय चकार बुद्धि- मनोज्ञभावं पुरकाननानि। व्याख्या विधातव्या।

  • (a) सप्रसङ्गं व्याख्यायताम्— हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:
  • (b) शुत्वा ततः स्रीजनव्छभानां
  • (c) मृच्छकटिकप्रनुसृत्य वसन्तसेनायाः चरितं विवेचनीयम्।
  • (d) किरातार्जुनीयमाधारीकृत्य दूतस्य वाग्वैशिष्ट्यम् आलोच्यताम्।

Q3. (a) प्रसङ्गन साहत व्याख्या करणाया— “भगवद्गीता जीवनशिक्षाप्रदायकः ग्रन्थः अस्ति’’ इति

(a) प्रसङ्गन साहत व्याख्या करणाया— “भगवद्गीता जीवनशिक्षाप्रदायकः ग्रन्थः अस्ति’’ इति

(b) अर्थशास्त्रे निरूपितानां विषयाणां विवेचनं कर्तव्यम्।

(c) राजतरक्षिण्या ऐतिहासिकं वैशिष्ट्यं निरूपणीयम्।

(d) चिरप्रसुत्राः कामो मे वीणया प्रतिबोधितः।

(e) असिक्सः कुसुसद्दां प्राय्यो ब्रहनानां। स्मीक्ष्यताम्।

(f) सद्यभाति प्रणयिद्धदयं विप्रयोगे रुणद्धि ॥

  • (a) प्रसङ्गन साहत व्याख्या करणाया— “भगवद्गीता जीवनशिक्षाप्रदायकः ग्रन्थः अस्ति’’ इति
  • (b) अर्थशास्त्रे निरूपितानां विषयाणां विवेचनं कर्तव्यम्।
  • (c) राजतरक्षिण्या ऐतिहासिकं वैशिष्ट्यं निरूपणीयम्।
  • (d) चिरप्रसुत्राः कामो मे वीणया प्रतिबोधितः।

Q4. (a) संस्कृतभाषायां विस्तृतं विवेचनं करणीयम्— अविनाझि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। शिमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमहति॥

(a) संस्कृतभाषायां विस्तृतं विवेचनं करणीयम्— अविनाझि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। शिमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमहति॥

(b) इन्द्रियेन्यः परा ह्ययाँ अर्थेन्यश्च परं मनः।

(c) “सर्वे गुणा काञ्चनमाञ्चयन्ति’ इति उक्तेः संस्कृतभाषामाध्यमेन

(d) प्रबोधकन्द्रोदयस्य नाटकीर्यवैशिष्ट्यं निरूपताम् ।

(e) ‘‘नव सर्गगते माये नवक्दो न विद्यते’’ इत्युक्तेः विवेचनं करणीयम्।

  • (a) संस्कृतभाषायां विस्तृतं विवेचनं करणीयम्— अविनाझि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। शिमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमहति॥
  • (b) इन्द्रियेन्यः परा ह्ययाँ अर्थेन्यश्च परं मनः।
  • (c) “सर्वे गुणा काञ्चनमाञ्चयन्ति’ इति उक्तेः संस्कृतभाषामाध्यमेन
  • (d) प्रबोधकन्द्रोदयस्य नाटकीर्यवैशिष्ट्यं निरूपताम् ।

Q5. (a) सप्रसङ्गं व्याख्यायताम्— हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:

(a) सप्रसङ्गं व्याख्यायताम्— हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:

(b) शुत्वा ततः स्रीजनव्छभानां

(c) मृच्छकटिकप्रनुसृत्य वसन्तसेनायाः चरितं विवेचनीयम्।

(d) किरातार्जुनीयमाधारीकृत्य दूतस्य वाग्वैशिष्ट्यम् आलोच्यताम्।

(e) मन्तर्गृहे नाग इवावरुद्धः॥ बार्ट: प्रयाणाय चकार बुद्धि- मनोज्ञभावं पुरकाननानि। व्याख्या विधातव्या।

  • (a) सप्रसङ्गं व्याख्यायताम्— हितं मनोहारि च दुर्लभं वच:
  • (b) शुत्वा ततः स्रीजनव्छभानां
  • (c) मृच्छकटिकप्रनुसृत्य वसन्तसेनायाः चरितं विवेचनीयम्।
  • (d) किरातार्जुनीयमाधारीकृत्य दूतस्य वाग्वैशिष्ट्यम् आलोच्यताम्।

Q6. (a) प्रसङ्गन साहत व्याख्या करणाया— “भगवद्गीता जीवनशिक्षाप्रदायकः ग्रन्थः अस्ति’’ इति

(a) प्रसङ्गन साहत व्याख्या करणाया— “भगवद्गीता जीवनशिक्षाप्रदायकः ग्रन्थः अस्ति’’ इति

(b) अर्थशास्त्रे निरूपितानां विषयाणां विवेचनं कर्तव्यम्।

(c) राजतरक्षिण्या ऐतिहासिकं वैशिष्ट्यं निरूपणीयम्।

(d) चिरप्रसुत्राः कामो मे वीणया प्रतिबोधितः।

(e) असिक्सः कुसुसद्दां प्राय्यो ब्रहनानां। स्मीक्ष्यताम्।

(f) सद्यभाति प्रणयिद्धदयं विप्रयोगे रुणद्धि ॥

  • (a) प्रसङ्गन साहत व्याख्या करणाया— “भगवद्गीता जीवनशिक्षाप्रदायकः ग्रन्थः अस्ति’’ इति
  • (b) अर्थशास्त्रे निरूपितानां विषयाणां विवेचनं कर्तव्यम्।
  • (c) राजतरक्षिण्या ऐतिहासिकं वैशिष्ट्यं निरूपणीयम्।
  • (d) चिरप्रसुत्राः कामो मे वीणया प्रतिबोधितः।

Q7. (a) संस्कृतभाषायां विस्तृतं विवेचनं करणीयम्— अविनाझि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। शिमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमहति॥

(a) संस्कृतभाषायां विस्तृतं विवेचनं करणीयम्— अविनाझि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। शिमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमहति॥

(b) इन्द्रियेन्यः परा ह्ययाँ अर्थेन्यश्च परं मनः।

(c) “सर्वे गुणा काञ्चनमाञ्चयन्ति’ इति उक्तेः संस्कृतभाषामाध्यमेन

(d) प्रबोधकन्द्रोदयस्य नाटकीर्यवैशिष्ट्यं निरूपताम् ।

(e) ‘‘नव सर्गगते माये नवक्दो न विद्यते’’ इत्युक्तेः विवेचनं करणीयम्।

  • (a) संस्कृतभाषायां विस्तृतं विवेचनं करणीयम्— अविनाझि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम्। शिमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमहति॥
  • (b) इन्द्रियेन्यः परा ह्ययाँ अर्थेन्यश्च परं मनः।
  • (c) “सर्वे गुणा काञ्चनमाञ्चयन्ति’ इति उक्तेः संस्कृतभाषामाध्यमेन
  • (d) प्रबोधकन्द्रोदयस्य नाटकीर्यवैशिष्ट्यं निरूपताम् ।

Question paper preview

Scanned pages 1–2 for reference. Download the official PDF for the full paper.

Page 1
JPSC 4th Combined Civil Services Main Exam 2012 Sanskrit Paper II — page 1 instructions scan PDF download
Page 2
JPSC 4th Combined Civil Services Main Exam 2012 Sanskrit Paper II — page 1 instructions scan PDF download

Free question paper download

Download question paper PDF

  • 146 KB
  • 2 pages
  • PDF format

Frequently asked questions

What is the exam name and year for this question paper?

The exam name is the 4th Combined Civil Services (Main) Examination, and the year is 2012.

Which paper is this question paper for?

This is for Sanskrit Language and Literature Paper II.

What is the maximum marks and time duration for this paper?

The maximum marks are 200, and the time allowed is 3 hours.

What is the nature of the questions in this paper?

The questions are descriptive, requiring detailed answers in Sanskrit.

How many questions are to be answered?

Candidates are required to answer any four questions from the given options.

What is the word limit for each answer?

Each answer should be approximately 200 words.

← Back to Administrative / Civil Services papers