UPSC Civil Services Main 2018 Sanskrit Compulsory Question Paper PDF

Central Government Jobs Other Jobs 2018

  • Year 2018
  • Conducted By UPSC
  • Maximum Marks 300
  • Duration Three Hours
  • Languages Sanskrit & English

Exam Details

Detail Information
Examination Civil Services (Main) Examination
Year 2018
Conducting Body UPSC
Paper SANSKRIT (Compulsory)
Subject Sanskrit
Duration Three Hours
Maximum Marks 300
Question Type Mixed

This is the official question paper for the Sanskrit (Compulsory) paper of the UPSC Civil Services (Main) Examination held in 2018. The paper carries a maximum of 300 marks and candidates are allowed three hours to complete it. Aspirants preparing for the UPSC Mains exam can use this paper to understand the exam pattern, question types, and difficulty level, particularly for the Sanskrit subject. It includes instructions in both Sanskrit and English, along with essay and comprehension-based questions.

Major Topics Covered

  • Essay Writing
  • Comprehension
  • Sanskrit Literature
  • Indian Polity
  • Environmental Studies
  • Globalization
  • Indian Economy

Why This Paper is Important

  • Useful for Civil Services (Main) Examination preparation
  • Helps understand the latest exam pattern
  • Useful for practice and self-assessment
  • Covers frequently asked General Studies topics
  • Helpful for analysing question trends

Related Resources

  • UPSC Civil Services Main 2017 Sanskrit Compulsory Question Paper
  • UPSC Civil Services Main 2019 Sanskrit Compulsory Question Paper
  • UPSC Civil Services Main 2018 English Compulsory Question Paper
  • UPSC Civil Services Main 2018 Essay Paper
  • UPSC Civil Services Main 2018 Sanskrit Compulsory Answer Key
  • UPSC Civil Services Main Syllabus
  • UPSC Sanskrit Compulsory Syllabus
  • UPSC Civil Services Main Exam Pattern

Instructions

  • प्रश्नपत्रविषये विशेषनिर्देशाः प्रश्नानां समाधानात् प्राकु सर्वेऽपि अधोलिखिताः निर्देशाः सावधानतया पठनीयाः सर्वेऽपि प्रश्नाः समाधेयाः।
  • प्रत्येकं प्रश्नस्य/प्रश्नभागस्य अङ्काः तत्पुरत एव निर्दिष्टाः।
  • यदि अन्यथा निर्देशो न भवेत् तर्हि प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया एव देवनागरीलिपिनिबद्धया लेखनीयानि ।
  • यत्रापि शब्दसीमा निर्धारिता तत्र सा अनुपालनीया एव।
  • उत्तराणि चेत् सीमातः अधिकमात्रया विस्तीर्णानि लघुतराणि वा भवेयुः तदा अङ्कहानिः भविष्यति ।
  • प्रश्नपत्रसहितोत्तरपुस्तिकायाः किमपि पृष्ठं पृष्ठांशी वा पदि रिक्तः त्यज्यते सः अवश्यं स्पष्टतया रेखाचिह्नेन निरसनीयः।
  • प्रश्नक्रमानुसारमेव क्रमेण प्रश्नोत्तराणि प्रदेषानि ।
  • नचेत् अंशतः प्रदत्तं प्रश्नोत्तरमपि संपूर्णप्रश्नोत्तरबत् भवेत् । SANSKRIT (Compulsory) Maximum Marks: 300

  • The number of marks carried by a question/part is indicated against it.
  • Answer must be written in SANSKRIT (Devanagari script) unless otherwise directed in the question.
  • Word limit in questions, wherever specified, should be adhered to and if answered in much longer or shorter than the prescribed length, marks may be deducted.
  • Any page or portion of the page left blank in the Question-cum-Answer Booklet must be clearly struck off.
  • Attempts of questions shall be counted in sequential order.
  • Unless struck off, attempt of a question shall be counted even if attempted partly.

Questions (page 2)

Q2. दीयताम्— 12×5 = 60 गान्धीमहाभागे प्रति विश्वस्य अवधानम् एतदर्थम् आकुष्टं यतः तेन पशुबलम् अनादत्य आत्मबलस्य शस्त्रम् उद्घाटितम्; शतथ्रीनां भुशुण्डीनां च प्रतीकाराय तेन अहिंसायाः आश्रयः कृतः। विचारणीयं तु इदं वर्तते यत् किमर्थं सः अहिंसाम् आश्रितवान्? किम् आङ्गलानां समक्षं हिंसायाः आश्रयेण भारतस्य स्वातन्त्र्यप्राप्तिः न संभाव्यते इति कारणम् आसीदत्र? अथवा एतदर्थं यदसौ मानवसमाजं इदं शिक्षितुम् ऐच्छत् यत् यावत्पर्यन्तं मानवः पाशविकानां साधनानां प्रयोगार्थं विवशः अस्ति तावदसी सर्वथा पूर्णमानवस्य पदवीं नाईति। प्रथमे विकल्पे तु इदमेव सिध्यति यदहिंसा अशक्तानां निरुपायानां च जनानां शस्त्रमस्ति। यदा अस्माकमधिकारे भुशुण्डीकाः न सन्ति तदा सत्याग्रहेणैव कार्यं कुर्मः इति निष्कर्षः अस्मिन्विकल्पे फलितो भवति । परम् अपरस्मिन् विकल्पे अहिंसा मानव-विकासस्य साधनमेव जायते । इयं मनुष्यस्य रूपं निर्मलीकरोति । सत्यमिदं यद् गान्धीमहाभागस्य नेतृत्वे यदा भारतवासिनः ब्रिटेनराष्ट्रेण सह संघर्षरताः आसन् तदा बहुसंख्यकानां तु अयमेव भाव आसीत् यदहिंसा स्वातन्त्र्यप्राप्तेः साधनमात्रम् अस्ति। यतः हिंसकसाधनेभ्यो वयं आक्वलैः सह योद्धं न समर्थाः अतएव अहिंसैव अस्माभिः अबलम्ब्यते। किन्तु गान्धीमहोदयानां दृष्टिस्तु एतादृशी नासीत्। अहिंसां परित्यज्य सः भारतस्य स्वाधीनतां प्राप्तुं नैच्छत्। भारतस्य स्वातन्त्र्यं तस्य कृते महद् लक्ष्यम् आसीत् किन्तु ततोऽपि अधिकतरं लक्ष्यं तु मानवीय-स्वभावस्य परिवर्तनम् आसीत् मनुष्ये च अस्य विश्वासस्य आधानम् आसीत् यत् सः पाशविक-साधनानाम् अवलम्बेन विनापि मानवीयमूल्यानामनुसरणेनैव निर्धारितानां लक्ष्याणं प्राप्तौ समर्थः अस्ति। न केवलं स्वकीयानां देशवासिनां कष्टानां निवृत्तिः गान्धीमहाभागस्य मुख्यमुदेश्यम् आसीत्; अपितु मानवस्य पाशवीकरणस्य निरोधः तस्य मुख्यम् उद्देश्यम् आसीत्। क्रोधः पृणा अविवेकश्च इत्येते तु पशुषु एव भवन्ति। तेऽपि एभिः शखैः प्रतिपक्षिणां प्रतीकारं कुर्वन्ति। परं मानवस्तु तेभ्यो भिन्नः अस्ति। तस्मात् आवेगानां निग्नहं कृत्वा त एव उपायाः तेन दैनन्दिन-जीवनस्य समस्यानां समाधाने प्रयोक्तव्याः ये पशुषु दुर्लभाः सन्ति किन्तु मानवेषु सुलभाः भवन्ति । कथं गान्धीमहोदयः एवं निर्णीतवान्? कथम् अहिंसायाः अयं प्रयोगः भारते एव आरब्धः न तु अन्येषु देशेषु? अनेके जनाः इमं प्रइनं दैवयोगमेव मत्वा समाधास्यन्ति । किन्तु नायं दैवयोगः आसीत् । अमेरिकादेशस्य चिन्तकेन 'धोरो'-महाभागेनापि सत्याग्रहस्य, सबिनयस्य आझाभक्रस्य च कल्पना कृता आसीत् इति श्रूयते। अस्पैव ईंषट्दर्शनं रूसदेशस्य साहित्यकारेण टॉल्स्टॉय-महोदयेनापि प्राप्तमासीत्। गान्धीमहाभागस्तु द्वयोरपि तयोः विचारैः परिचितः आसीत्। अत्र स्वदेशेऽपि गान्धीमहाभागात्पूर्वम् अरविन्दमहोदयेन सविनयस्य आज्ञाभङ्गस्य असहयोगस्य च विचारः देशवासिनां पुरतः उपन्यस्तः। तथापि अयं प्रश्नस्तु अस्त्येव वदयं प्रयोगः सर्वप्रथमतया भारते एव कथं संपन्नः? EGT-C-SNCT/34 2

Question paper preview

Scanned pages 1–2 for reference. Download the official PDF for the full paper.

Page 1
UPSC Civil Services Main 2018 Sanskrit Compulsory question paper page 1 instructions scan PDF download
Page 2
UPSC Civil Services Main 2018 Sanskrit Compulsory question paper page 1 instructions scan PDF download

Free question paper download

Download question paper PDF

  • 403 KB
  • 6 pages
  • PDF format

Frequently asked questions

What is the name of the exam?

The exam is the Civil Services (Main) Examination.

Which year is this question paper from?

This question paper is from the year 2018.

Who conducts the Civil Services Examination?

The Union Public Service Commission (UPSC) conducts the Civil Services Examination.

What is the subject of this paper?

This paper is for Sanskrit (Compulsory).

What is the maximum marks for this paper?

The maximum marks for the Sanskrit (Compulsory) paper is 300.

What is the time allowed for this paper?

The time allowed for this paper is Three Hours.

← Back to Other Jobs papers